Çember: Kaç Sezon, Kaç Bölüm? Bir İzmirli Gencin Eleştirisi
Dizilerde sezona ve bölüme bakarak ne bekleyeceğimiz hakkında fikir sahibi olabilen bir zaman dilimine geldik. Ama her dizide, her sezonu ve her bölümü değerlendirmek de işin içinde biraz sanata dönüşüyor. “Çember” da, adı gibi dönüp durduğumuz bir seri haline geldi. Ama bu çemberin içinde kaybolmaktan mı, yoksa çıkarak uzaklaşmaktan mı bahsedeceğiz? Çember’in “kaç sezon, kaç bölüm?” sorusunun ötesinde bence izlenmesi gereken bir bakış açısı var. Kısa ve net: Benim gözümde bir tarafı var ki kesinlikle parlıyor, bir tarafı ise karanlıkta kalıyor.
Çember: Bir Konseptin Sonu mu Başlangıcı mı?
“Çember” dizisi, genel anlamda, katılımcılarını izlemeye ve sürekli gerilimi hissetmeye zorlayan bir reality show. Ama bunun reality show olmasının, ne kadar ciddiye alınabilir olduğuyla da doğrudan bir ilgisi var. Dizi toplamda 1 sezon ve 13 bölüm olarak ekranlarda yerini alıyor. Bu durum bana kalırsa, yapımcıların zihinlerinde daha geniş bir proje hayalini düşündüğünü ancak bir noktada korkup geriye adım attığını gösteriyor. 1 sezon, 13 bölüm… Bu da demek oluyor ki, konu aslında “çevresel” olarak tasarlanmış, yani başlamadan önce belli bir sınırda tutularak büyütülmeye çalışılmış. Ama o sınır, bize yeterince “derinlikli” bir içerik sunmaktan oldukça uzak.
Gerçekten soruyorum: Bir hikaye anlatmanın, gelişimin bir sezonla sınırlanması, bu kadar kısa tutulması izleyiciye yeterince derinlik katıyor mu? Yoksa acaba çoğu zaman dizinin sunduğu gizem, hızla kaybolan bir illüzyon mu? Burada biraz “formatın kurbanı” olma hissiyatı var.
Çember’in Güçlü Yönleri: Gerilim ve İnsan Doğası
Her ne kadar eleştirilen bir yapım olsa da, “Çember”i izlerken gerilimi, sürükleyiciliği ve insanların birbirlerine duyduğu güveni sorgulamayı gerçekten sevdim. İnsanı izlemek, her biri “benim gibi” dediğimiz bir yabancı gruptan insanların farklı bakış açılarıyla nasıl şekillendiğini görmek, oldukça öğretici. O an için gözlerinizi ekrana odaklamak zor oluyor. Dizi, kişilerin kendilerini “maskelenmiş” bir şekilde tanıtmaya çalıştığı o dönemi başarıyla yansıttığı için, insan doğasına dair bir şeyler öğrenmek isteyenler için kesinlikle izlenebilir bir yapım.
Fakat, bu gerilimin çoğu zaman yapay bir şekilde inşa edildiğini söylemekte de sakınca yok. Sürekli bir “kim kimdir?” sorusu, psikolojik savaş ve “dosttan düşmandan ayırt edeme” noktası izleyiciye sık sık “beni kandırıyor musunuz?” hissi veriyor. Burada gerilimin iyi işlenmiş olduğu kanısına varmak kolay olsa da, bunun sürekli tekrarı uzun vadede ne kadar sağlıklı?
Çember’in Zayıf Yönleri: Yüzeysel Hız ve Derinlik Eksikliği
Aslında diziyi izlemenin en büyük sebebi, hep aynı kalıpların içinde sıkışıp kalmamış bir senaryo arayışıydı. Ama işin kötü yanı şu: Çember, çok fazla yüzeysel kalıyor. Hani bazen izlediğiniz bir dizi size “bunun derinliklerine girmeliyim” dedirttiği zaman o bağları kurmak inanılmaz zor oluyor. Çember’in karakterleri ne yazık ki bu bağları kurmaya uygun değil. Karakterler fazla “ağaç-kök ilişkisi” gibi. Yani hiçbir zaman gerçekten derinleşemiyorlar. Sürekli olarak zorlama dramaların içinde kayboluyorlar ve her şey çok hızlı gelişiyor.
Bir başka problem de tempo. Bu kadar hızlı ilerleyen bir dizinin içinde karakterlerin psikolojilerini derinlemesine çözmek çok zor oluyor. Dizinin 13 bölümde sonlanması, aslında bir fırsattı. Ama hikâye o kadar aceleci ki, çoğu zaman karakter gelişiminden çok ana olay odaklanmış gibi hissediyorum. Gerçekten sormak gerek: 13 bölümde ne kadar hikaye anlatılabilir? Ve bu kadar az bölümde karakterler neden çoğu zaman sığ kalıyor? Bir sezonluk bir dizinin finali her zaman tatmin edici olabilir mi?
Çember: İzlenebilirlik, Ama Ne Kadar Derin?
Çember’in en büyük sorunu, uzun süreli bir bağlılık oluşturamaması. Tabii ki 13 bölüm, bir solukta bitecek kadar sürükleyici olabiliyor. Ama bitiminde derin bir boşluk bırakıyor. Bu da demek oluyor ki, çoğu izleyici sadece “neyin sonu” olduğuna odaklanıyor ve diziyi izlerken hiçbir anlamda “özde” bir bağ kurmuyor. Gerçekten sormak gerek: Bu kadar az bölümde, bu kadar kısa sürede, izleyiciye gerçek bir etki bırakmak mümkün mü? İzlemeye değer mi, yoksa sadece kısa süreli bir eğlence arayışı mı?
Sonuçta “Çember” dizisi, hızlıca tüketilebilecek ama derinlikten yoksun bir yapı olarak hafızalarda kalacak gibi. İzlediğinizde sizi neyin etkilediğini iyi bir şekilde tartışabileceğiniz bir yapım ama uzun vadede büyük bir boşluk bırakacak bir yapım olduğu kesin.